วิถีบ้านเรา : หมากเม่า
ชื่ออื่นๆ : มะเม่า ต้นเม่า บ่าเหม้า เม่า หมากเม่าหลวง มัดเซ เม่าเสี้ยน ฯลฯ หมากเม่าพบได้ทั่วไปทุกภาคของประเทศ มักพบตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้งและตามหัวไร่ปลายนา นิยมขยายพันธุ์ด้วยการตอนกิ่ง ทาบกิ่ง เสียบกิ่ง ออกดอกและติดผลช่วงเดือนมีนาคม-เมษายน ผลสุกช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน ผลดิบและผลอ่อน มีรสเปรี้ยว ฝาด นำมาปรุงคล้ายส้มตำ เรียกว่าตำหมากเม่า ส่วนผลสุกสีม่วงเข้ม รสชาติหวาน เปรี้ยว และฝาด นิยมกินผลสด และนำมาคั้นทำเป็นน้ำปานะถวายพระภิกษุ
ผลหมากเม่ามีสารอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงมาก คือ มีกรดอะมิโนที่จำเป็นต่อร่างกายถึง 18 ชนิด มีวิตามินบี วิตามินอี ธาตุเหล็ก และแคลเซียมที่ไม่พบในแอปเปิ้ลและองุ่น ดีต่อร่างกายมากมาย อาทิ ช่วยขจัดสารพิษออกจากร่างกาย ชะลอความแก่ชรา ลดอัตราเสี่ยงเกิดโรคหัวใจ โรคมะเร็ง โรคหลอดเลือดอุดตันในสมอง ช่วยยับยั้งไม่ให้ผนังหลอดเลือดเสื่อม รักษาภาวะโลหิตจาง บำรุงเลือด เป็นยาระบาย ขับเสมหะ บำรุงสายตา นอกจากนี้ ยังพบว่าหมากเม่ามีศักยภาพในการกระตุ้นภูมิคุ้มกันและมีฤทธิ์ต้านเชื้อเอชไอวีด้วย
ผลิตภัณฑ์แปรรูปหมากเม่า มีหลายอย่าง เช่น น้ำหมากเม่าพร้อมดื่ม ไวน์หมากเม่า แยมหมากเม่า ชาใบหมากเม่า ขนมจากเนื้อเปลือกผลหมากเม่า เป็นต้น