คำถาม อยากทราบระดับนัยสำคัญของการเกิดปฏิกิริยาระหว่างยา 2 ชนิด คือ Chlorpropamide กับ Hydrochlorothiazide และผลที่เกิดขึ้นด้วย
ผู้ถาม : นักศึกษาฝึกงานเภสัชศาสตร์
วัตถุประสงค์การถาม : เพื่อเพิ่มเติมความรู้
คำตอบ Chlorpropamide เป็นยาในกลุ่ม Sulfonylureas และHydrochlorothiazide เป็นยาในกลุ่ม Thiazide ซึ่งพบว่ายาในกลุ่ม Sulfonylureas จะเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยาในกลุ่ม Thiazide Diuretics ในระดับ Significance 2 หมายถึง มี onset แบบ delayed, ความรุนแรงในระดับปานกลาง และมี documentation ในระดับ probable โดยกลไกการเกิดปฏิกิริยาคือ Thiazide diuretics อาจจะลด insulin tissue sensitivity, ลด insulin secretion หรือ เพิ่มการสูญเสีย potassium โดยกลไกทั้งหมดนี้จะเป็นสาเหตุของการเกิดภาวะ hyperglycemia ซึ่งจะมีผลเพิ่ม fasting blood glucose และลด Sulfonylurea hypoglycemia และผลกระทบนี้จะเกิดขึ้นเมื่อใช้ Thiazide ไปแล้วหลายวันถึงหลายเดือน และอาจจะพบภาวะ hyponatremia ร่วมด้วย
มีการศึกษาหลายการศึกษาที่แสดงถึงความสัมพันธ์ของ Thiazide diuretics ในการเพิ่ม fasting blood glucose และอาจจะลด hypoglycemic effect ของ Sulfonylureas หากมีการใช้ร่วมกัน และเมื่อหยุดใช้ Thiazide diuretic พบว่า ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งจะแสดงให้เห็นว่า การเกิด Thiazide-induced hyperglycemia สามารถ reversible ได้
และมีการศึกษาหนึ่งศึกษาถึงการเกิดปฏิกิริยาระหว่างยาในกลุ่ม Thiazide diuretic กับ Chlorpropamide ที่ใช้ร่วมกัน พบว่า อาจจะเกิด impair glucose tolerance โดยกลไกการเกิดอาจจะเกิดจากการลดลงของ pancreatic insulin secretion, tissue sensitivity หรือ diuretic-induced hypokalemia มีผล decreased Chlorpropamide effectiveness รวมทั้งมีการรายงานการเกิด hyponatremia ในผู้ป่วยที่ใช้ Chlorpropamide ร่วมกับยาที่มีส่วนประกอบของ Hydrochlorothiazide และAmiloride
แนวทางในการปฏิบัติเมื่อต้องใช้ยาทั้ง 2 ร่วมกัน คือ การติดตามระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด ร่วมทั้งอาจจะติดตามระดับ electrolytes เช่น potassium, sodium อย่างใกล้ชิดร่วมด้วย หรืออาจจะพิจารณาเพิ่มขนาดยา Sulfonylurea
เอกสารอ้างอิง :
1. Gelman CR, Rumack BH, Hutchison TA(eds):DRUGDEX(R) System. MICROMEDEX. Inc, Engewood, Colorado[Edition Expired(15/12/99)].
2. Olin BR, et al. Drug interaction Facts. 4th ed. Missouri: A Wolters Kluwer Company; 1994: 846.