คำถาม: ในการบริหารยา Paclitaxel ร่วมกับ Cisplatin ในการรักษา Ovarian cancer เมื่อเกิด extravasation ควรแก้ไขอย่างไร
หัวข้อสืบค้น (keyword):
ประเภทคำถาม: Toxicity/Poisoning
แหล่งข้อมูล: เอกสารตติยภูมิ, DIS Database(Secondary data source)
คำตอบ:
ยาฉีดทั้ง 2 ชนิดจัดว่าเป็น Vesicant/Irritant สามารถเกิด extravasation ได้ทั้งคู่ โดย Cisplatin แทบจะไม่มีรายงานการพบความผิดปกติหลังการเกิด extravasation ซึ่งการเกิดนั้นสัมพันธ์กับความเข้มข้นของยาฉีด โดยจะพบความผิดปกติที่ค่อนข้างรุนแรง ได้แก่ phlebitis, cellulitis หรือ skin necrosis เมื่อความเข้มข้นสูงกว่า 0.5 mg/mL สำหรับ Paclitaxel มีโอกาสพบ injection site reaction ได้ค่อนข้างมาก ซึ่งความผิดปกติที่เกิดขึ้นจะไม่รุนแรง โดยมักพบ erythema, tenderness, skin discoloration หรือ swelling(1)
วิธีการรักษาหรือแก้ไขนั้น(2) ขั้นแรกคือ หยุดการให้ยาฉีดทั้งสอง รวมทั้งหยุดการให้ยาทางหลอดเลือดในบริเวณใกล้เคียงด้วย จากนั้นกะประมาณปริมาณยาที่เกิด extravasation ทำการประคบร้อนหรือเย็น หากเกิดการอักเสบปวด บวม แดง มากหรือรุนแรง ควรพิจารณาให้ antidote ร่วมด้วย ซึ่งยาฉีดทั้งสองมีวิธีการแก้ไขแตกต่างกันดังนี้
Paclitaxel: Antidote: Hyaluronidase โดยผสมกับ 0.9%NSS แล้วฉีดเข้าทาง SC หรือ ID 150-300 units
การประคบ: ประคบร้อน 15-20 นาที 4 ครั้ง/วัน เป็นเวลา 1-2 วัน หรือ ประคบเย็น ด้วยน้ำแข็ง 15-20 นาที ทุก 1 ชม. เป็นเวลา 4 ชม.
Cisplatin: Antidote: Sodium thiosulfate ให้เมื่อเกิด extravasation จากการฉีด Cisplatin ความเข้มข้นสูงกว่า 0.5 mg/mL ในปริมาณมากกว่า 20 mL โดยฉีด Sodium thiosulfate 0.17 moles/L (เตรียมจาก Sodium thiosulfate10%g/L 4 mL ผสมกับ SWFI 6 mL) เข้าสู่บริเวณที่เกิด หรือ Dimethylsulfoxide (DMSO) 99% ทาโดยหยด 4 drops/10 cm2 ลงบนบริเวณที่เกิด ทุก 8 ชม. เป็นเวลา 7 วัน
Cisplatin มักไม่ใช่สาเหตุที่ทำให้เกิด extravasation ซึ่งมักจะเกิดเมื่อฉีดในความเข้มข้นสูงกว่า 0.5 mg/mL โดย leak ในปริมาณมากกว่า 20 mL จึงมักไม่จำเป็นต้องฉีด Sodium thiosulfate
การประคบ: ประคบเย็น 60 นาที ทุก 8 ชม. เป็นเวลา 3 วัน
ดังนั้นเมื่อเกิด extravasation จากการฉีดยา Paclitaxel ร่วมกับ Cisplatin แก้ไขโดย
1.หยุดการให้ยาฉีด
2.ประคบเย็น ด้วยน้ำแข็ง 15-20 นาที ทุก 1 ชม. เป็นเวลา 4 ชม. หากยังมีอาการอักเสบอยู่
อาจประคบเย็นต่อครั้งละ 60 นาที ทุก 8 ชม. เป็นเวลา 3 วัน
3.หากมีอาการอักเสบปวด บวม แดงมาก เป็นบริเวณกว้าง พิจาณาให้ Hyaluronidase
ฉีด 150-300 units หากยังมีอาการอักเสบอยู่อาจทา DMSO ทุก 8 ชม. เป็นเวลา 7 วัน ร่วมด้วย
เอกสารอ้างอิง:
(1) Gerald K.McEvoy, AHFS Drug Information® 2005; 960, 1132
(2) MICROMEDEX® Healthcare Series. Available at URL:
http://www.thomsonhc.com/hcs/librarian/< [2] Accessed on January 5, 2008