การรับประทานวิตามิน

คำถาม : เมื่อไม่นานมานี้ผมได้ไปซื้อวิตามินมา3 ขวด
1. Mega we care Nat B (วิตามิน บี1 50 มก,วิตามิน บี2 50 มก,นิโคทินามายด์ 50 มก,แคลเซียม แพนโทธีเนท 50 มก, วิตามิน บี6 50 มก,วิตามิน บี12 50 มคก,กรดโฟลิก 100 มคก,โคลีน ไบตาเตรท 50 มก,ไบโอติน 50 มคก, อินโนซิทอล 50 มก)
2. Mega we care Nat C 1000mg (วิตามินซี 1000 มก,แอสคอร์บิค แอซิด 400 มก,โซเดียม แอสคอร์เบท 350 มก (เทียบเท่ากับแอสคอร์บิคแอซิด 300 มก),แคลเซียม แอสคอร์เบท 400 มก(เทียบเท่ากับแอสคอร์บิค แอซิด300 มก.),รูติน 50 มก,ไบโอฟลาโวนอยด์ 50 มก,เฮสเพอริดิน 50 มก,ผงสกัดแห้งโรสฮิป 62.5 มก(เทียบเท่าโรสฮิป 250 มก.),ผงสกัดแห้งอะซิโรลา 12.5 มก(เทียบเท่าอะซิโรลา 50 มก.),ไม่มีสารกันบูด สี หรือกลิ่นสังเคราะห์
3. Blackmore Lecithin 1200mg ประกอบด้วย ฟอสฟาติดิลโคลีน 172.5 มิลลิกรัม
ผมขอถามเป็นข้อๆ ดังนี้นะครับ
1. วิตามินบีรวม Nat B ในปริมาณนี้ถ้ากินไปนานๆ จะเกินอันตรายไหมครับตอนผมซื้อก็ได้ถามคนขายที่ร้าน Boots ว่ามันจะมากเกินไปหรือป่าวเขาบอกว่าไม่เป็นไรร่างกายสามารถขับส่วนเกินออกมาได้ และไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย สามารถรับประทานได้ต่อเนื่องโดยไม่ต้องหยุด ผมอยากทราบว่าจริงหรือไม่
หรือมันมากเกินไปครับกลัวจะเป็นผลเสียมากกว่าผลดี
2. วิตามินซี Nat C ผมได้รับประทานวิตามินซีมาประมาณ 2 วันครับ รู้สึกปวดท้อง เสียดๆ แต่วันนี้หยุดก็ไม่มีอาการดังกล่าว เป็นผลมาจากวิตามินซีหรือเปล่าครับ

3. Lecithin ตัวนี้ผมรับประทานมาประมาณ 5 ปีแล้วครับไม่ทราบว่ามันจะสะสมในร่างกายหรือเปล่าครับแล้วมีอันตรายหรือไม่
4. ผมควรหยุดรับประทานตัวไหนบ้างครับ
5. ผมอยากทราบว่าวิตามินรวมตัวนี้เพียงพอต่อร่างกายแล้วหรือไม่ครับ จะมีสารตกค้างในร่างกายหรือเปล่าครับ และอยากทราบว่าสามารถรับประทานได้ต่อเนื่องโดยไม่ต้องหยุดได้หรือไม่ครับ
Blackmores Multivitamins+Minerals วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิค) 180 มิลลิกรัม, วิตามินบี3 (นิโคทินามายด์) 60 มิลลิกรัม, วิตามินบี6 (ไพริดอกซีน) 10 มิลลิกรัม, วิตามินบี2 (ไรโบฟลาวิน) 8.5มิลลิกรัม
วิตามิน บี1 (ไทอะมีน) 7.5 มิลลิกรัม, แคลเซียม (จากแคลเซียม คาร์บอเนต) 40 มิลลิกรัม, วิตามิน บี5 (กรดแพนโทธีนิค) 20 มิลลิกรัม, วิตามิน ดี3 400 หน่วยสากล, โคลีน ไบทาร์เทรท 25 มิลลิกรัม, เหล็ก (จากเฟอร์รัส ซัลเฟต) 5 มิลลิกรัม,กรดโฟลิค 200 ไมโครกรัม,ไอโนซิทอล 25 มิลลิกรัม, แมงกานีส (จากแมงกานีส ซัลเฟต) 2 มิลลิกรัม, แมกนีเซียม (จากแมกนีเซียมออกไซด์) 17.5 มิลลิกรัม, โปแตสเซียม (จากโปแตสเซียม ซัลเฟต) 25 มิลลิกรัม,วิตามิน อี 20 หน่วยสากล, วิตามินเอ 5000 หน่วยสากล
วิตามิน บี12 (ไซยาโนโคบาลามิน) 10 ไมโครกรัม,สังกะสี (จากซิงค์ ออกไซด์) 5 มิลลิกรัม, ไบโอติน 25 ไมโครกรัม

ผู้ตอบ : เภสัชกรหญิงปวลี เนียมถาวร

วิตามินมีสองชนิด คือ ชนิดที่ละลายในไขมันและชนิดที่สามารถละลายได้ในน้ำ

โดยชนิดที่ละลายในไขมัน ได้แก่ วิตามิน A, D, E and K

ซึ่งสามารถสะสมในร่างกายได้นานกว่าชนิดที่ละลายในน้ำได้

วิตามินและแร่ธาตุหากได้รับประทานมากหรือน้อยเกินไปก็จะก่อให้เกิดภาวะเจ็บป่วยได้เช่นกัน

จะขอสรุปผลข้างเคียงของการรับประทานเกินความจำเป็นในตาราง

ตารางแสดงผลข้างเคียงของวิตามินและแร่ธาตุที่พบบ่อยในอาหารเสริม

Vitamins/Minerals	ผลข้างเคียง	ขนาดที่รับประทาน
Vitamin A	หากรับประทานติดต่อกันนานอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน เหงื่อออกมาก ผิวคล้ำ กระดูกพรุน ในเด็กอาจทำให้เจริญเติบโตช้ากว่าวัย	ไม่เกิน 3,000 ไมโครกรัมต่อวัน
Vitamin E	ในขนาด 200-800 มิลลิกรัมต่อวัน อาจทำให้เกิดอาการท้องอืด ท้องเฟ้อได้ ในขนาด 800-1,200 มิลลิกรัมต่อวัน มีผลทำให้เกิดภาวะเลือดออกง่าย โดยเฉพาะในรายที่รับประทานร่วมกับยาต้านการเกาะกันของเกร็ดเลือด (antiplatelet) อาทิ แอสไพริน เป็นต้น ในขนาดที่สูงเกิน 1200 มิลลิกรัมต่อวัน จะส่งผลให้มีอารมณ์แปรปรวน มีความผิดปกติของระดับไขมันในเลือด ต่อมไทรอยด์ทำงานผิดปกติ ได้เช่นกัน	ไม่เกิน 1,000 มิลลิกรัมต่อวัน
Vitamin D	หากรับประทานมากเกินไปจะทำให้เกิดภาวะแคลเซียมในร่างกายสูงผิดปกติ ส่งผลต่อการทำงานไต กล้ามเนื้อ หรือแม้กระทั่งหัวใจ โดยจะมีอาการเหนื่อย อ่อนเพลีย คลื่นไส้ อาเจียน เป็นต้น	ไม่เกิน 50 ไมโครกรัมต่อวัน หรือ 2,000 IU ต่อวัน
Biotin และ Pantothenic acid	มีรายงานภาวะน้ำคั่งในเยื่อหุ้มปอดและหัวใจ (eosinophilic pleuropericardial effusion)ในรายที่รับประทาน biotin ในขนาดสูง 10 มิลลิกรัมต่อวัน ร่วมกับ pantothenic acid 300 มิลลิกรัมต่อวัน ติดต่อกันนาน 2 เดือน	ยังไม่มีการศึกษา
Folic acid	ในขนาด 5 มิลลิกรัมต่อวัน อาจทำให้เกิดอาการปวดเกร็งท้อง ท้องเสีย หรือผื่นขึ้นได้ ในขนาดสูงเกิน 15 มิลลิกรัมต่อวัน จะรบกวนการนอนหลับ สับสน และอาจทำให้เกิดอาการชักถี่ขึ้นในผู้ป่วยโรคลมชัก	ไม่เกิน 1 มิลลิกรัมต่อวัน
Niacin	ในขนาดสูงกว่า 30 มิลลิกรัมต่อวัน จะทำให้เกิดอาการปวดหัวได้ ขนาด 3 กรัมต่อวัน ส่งผลให้เกิดภาวะตับอักเสบอย่างรุนแรงได้ ภาวะความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นผิดจังหวะ เต้นเร็วได้ นอกจากนี้ niacin ยังทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้นได้ จึงต้องระวังหากใช้กับผู้ป่วยโรคเบาหวาน	ไม่เกิน 35 มิลลิกรัมต่อวัน
Riboflavin	หากรับประทานเกินวันละ 400 มิลลิกรัม อาจทำให้ท้องเสีย ปัสสาวะมากผิดปกติ รวมถึงปัสสาวะเป็นสีเหลืองอมส้ม	ยังไม่มีการศึกษา
Thiamine	อาจทำให้เกิดอาการทางผิวหนัง เช่น อาการคัน นอกจากนี้อาจทำให้คลื่นไส้อาเจียน หายใจลำบาก น้ำท่วมปอด ภาวะเลือดออกในทางเดินอาหารได้	ยังไม่มีการศึกษา
Vitamin B6	รับประทานในขนาดสูง อาจทำให้มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ปวดหัว นอนไม่หลับ เจ็บเต้านมได้	ไม่เกิน 100 มิลลิกรัมต่อวัน
Vitamin B12	ก่อให้เกิดอาการท้องเสีย ผื่นคัน ลมพิษ หรืออาจทำให้เกิดภาวะก้อนเลือดอุดตันหลอดเลือดได้	ยังไม่มีการศึกษา
Vitamin C	อาการข้างเคียงจะขึ้นอยู่กับขนาดที่รับประทาน โดยพบว่าในขนาดสูงจะทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดแสบร้อนในท้อง หลอดอาหารอักเสบ ปวดเกร็งท้อง ท้องเสีย นอนไม่หลับ ยังก่อให้เกิดนิ่วในทางเดินปัสสาวะได้	ไม่เกิน 2 กรัมต่อวัน
Zinc	ในขนาด 2 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวกิโลกรัมต่อวัน รับประทานนาน 6 สัปดาห์ อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้อาเจียน ท้องเสีย ปวดท้องได้ ในขนาด 2.6 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวกิโลกรัมต่อวัน รับประทานนานนาน 1 สัปดาห์ สามารถทำให้เกิดภาวะโลหิตจางได้ นอกจากนี้ยังมีรายงานว่า zinc สามารถทำให้ระดับไขมันที่ดี (HDL) ในเลือดลดต่ำลงได้	ขนาดที่ร่างกายต้องการในแต่ละวัน ได้แก่ ผู้ชายต้องการ 11 มิลลิกรัมต่อวัน ผู้หญิงต้องการ 8 มิลลิกรัมต่อวัน ผู้หญิงที่ตั้งครรภ์ต้องการ 12 มิลลิกรัมต่อวัน
Calcium	ในขนาดสูง ทำให้มีอาการท้องผูก ระบบกล้ามเนื้อทำงานผิดปกติ หรืออาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะได้	ขนาดที่ร่างกายต้องการ 800 มิลลิกรัมต่อวัน (ไม่ควรเกิน 2000 มิลลิกรัมต่อวัน)
Selenium	ในขนาดสูงเกิน 910 ไมโครกรัมต่อวัน จะทำให้เกิดความผิดปกติของเล็บ ผิวหนัง และตับได้	ขนาดที่ร่างกายต้องการ 70 ไมโครกรัมต่อวัน (ไม่ควรเกิน 200 ไมโครกรัมต่อวัน)
Chromium	ยังไม่มีรายงานอาการข้างเคียงที่แน่ชัด แต่อาจมีผลต่อดีเอ็นเอในขนาดที่สูง	ขนาดที่ร่างกายต้องการ 50-200 ไมโครกรัมต่อวัน (ไม่ควรเกิน 1000 ไมโครกรัมต่อวัน)
Lecithin	อาจทำให้ระดับไขมันในเลือดสูงขึ้นได้ มีรายงานว่าทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียนในสัตว์ทดลอง	ยังไม่มีการศึกษา

นอกจากผลข้างเคียงดังกล่าวในตารางแล้ว วิตามินและแร่ธาตุยังมีรายงานการว่าสามารถต้านหรือเสริมฤทธิ์ของยาได้ด้วย

สรุปได้ว่าการรับประทานวิตามินและแร่ธาตุนั้นจะมีประโยชน์สูงสุดเมื่อรับประทานในขนาดที่ร่างกายต้องการต่อวัน

หากรับประทานในขนาดที่สูงเกินความจำเป็นนั้นอาจส่งผลเสียต่อร่างกายได้