ต่อมลูกหมากโต

ยังไม่ทราบแน่ชัด เชื่อว่ามีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศชายที่มีชื่อว่าไดไฮโดรเทสโทสเทอโรน (dihydrotestosterone) ซึ่งเป็นตัวกระตุ้นให้ต่อมลูกหมากโต

มีอาการถ่ายปัสสาวะลำบาก ต้องใช้แรงเบ่งนานๆ ปัสสาวะไม่พุ่ง กลางคืนต้องลุกขึ้นมาถ่ายปัสสาวะบ่อย หรือปัสสาวะเป็นเลือด

การดำเนินโรค

หากไม่ได้รับการรักษา อาการจะค่อยๆ เป็นรุนแรงมากขึ้นทุกขณะ จนในที่สุดอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ดังกล่าว

หากได้รับการรักษาที่ถูกต้องตั้งแต่แรก ก็มักจะหายได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังได้รับการผ่าตัด

ภาวะแทรกซ้อน

หากไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น

• ทำให้เกิดการติดเชื้อได้ง่าย เช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ กรวยไตอักเสบ เป็นต้น ถ้าปล่อยให้เป็นเรื้อรัง ก็อาจทำให้เกิดภาวะไตวายได้
• ทำให้กล้ามเนื้อกระเพาะปัสสาวะล้าจากการที่ต้องใช้แรงเบ่งถ่ายปัสสาวะบ่อยๆ อาจทำให้ผนังกระเพาะ ปัสสาวะหย่อนยานหรือเป็นถุงโป่งพอง ทำให้เกิดนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ

ในรายที่มีการอุดกั้นของทางเดินปัสสาวะอาจทำให้ท่อไตและไตบวม

แพทย์จะให้การรักษาต่อมลูกหมากโตตามความรุนแรงของโรค ดังนี้

1. ในรายที่เป็นระยะแรกเริ่ม ซึ่งมีอาการอยู่เพียงเล็กน้อย ก็จะไม่ให้การรักษาใดๆ แต่จะติดตามอาการดูเป็นระยะ
2. ในรายที่มีอาการปัสสาวะลำบากมากขึ้น มีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต หรือเป็นมากแล้วแต่อยู่ระหว่างรอรับการผ่าตัด หรือมีข้อห้ามในการผ่าตัด แพทย์จะให้การรักษาด้วยยา เช่น พราโซซิน (prazosin) เทราโซซิน (tera-zosin) ดอกซาโซซิน (doxazosin) ไฟนาสเตอไรด์ (fina-steride) เป็นต้น ซึ่งจะช่วยให้การถ่ายปัสสาวะได้คล่องขึ้น
3. ในรายที่ใช้ยารักษาไม่ได้ผล หรือมีอาการปัสสาวะไม่ออก ปัสสาวะเป็นเลือดบ่อย เป็นโรคติดเชื้อของทางเดินปัสสาวะบ่อย มีนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ หรือผนังกระเพาะปัสสาวะหย่อนยานหรือเป็นถุงโป่งพอง แพทย์จะทำการรักษาด้วยการผ่าตัด ซึ่งมีอยู่หลายวิธี ในปัจจุบันนิยมผ่าตัดโดยการใช้กล้องส่องผ่านท่อปัสสาวะ (transurethral resection of the prostatic หรือ TURP) แต่ถ้าต่อมลูกหมากมีขนาดโตมาก ก็อาจต้องทำการผ่าตัด โดยการเปิดเข้าทางหน้าท้อง

ผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจเลือกรักษาด้วยวิธีอื่นที่ง่ายและมีความเสี่ยงน้อยกว่าการผ่าตัด เช่น

• การขยายท่อปัสสาวะโดยการใส่ท่อคาไว้ (prostatic urethral stent) ซึ่งเหมาะสำหรับผู้ป่วยที่ผ่าตัดไม่ได้ หรือปฏิเสธการผ่าตัด
• การจี้ต่อมลูกหมากด้วยแสงเลเซอร์หรือไฟฟ้า
• การใช้คลื่นไมโครเวฟ คลื่นอัลตราซาวนด์ หรือคลื่นวิทยุ ทำให้เกิดความร้อนบริเวณต่อมลูกหมากจนเนื้อเยื่อตาย ต่อมลูกหมากก็จะฝ่อเล็กลง ทำให้ปัสสาวะได้คล่องขึ้น

หากรักษาด้วยวิธีเหล่านี้ไม่ได้ผล ก็จำเป็นต้องรักษาด้วยการผ่าตัด

การวินิจฉัย

แพทย์จะวินิจฉัยเบื้องต้นจากอาการแสดงและการ ใช้นิ้วมือตรวจทางทวารหนัก (โดยการใส่ถุงมือและมีสารหล่อลื่น) คลำได้ก้อนต่อมลูกหมากโตกว่าปกติ

การวินิจฉัยที่แน่ชัด จำเป็นต้องทำการตรวจพิเศษเพิ่มเติม เช่น การถ่ายภาพรังสีทางเดินปัสสาวะ การตรวจอัลตราซาวนด์ การใช้กล้องส่องตรวจกระเพาะปัสสาวะ การนำปัสสาวะไปตรวจทางห้องปฏิบัติการ (ดูว่ามีการติดเชื้อหรือเลือดออกหรือไม่) การตรวจเลือด (ดูว่ามีภาวะไตวายหรือไม่) การตรวจสารพีเอสเอ (PSA ซึ่งย่อมาจากคำว่า  prostate specific antigen) ในเลือด ดูว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่) เป็นต้น

หากมีอาการถ่ายปัสสาวะลำบาก ต้องใช้แรงเบ่งนานๆ ปัสสาวะไม่พุ่ง กลางคืนต้องลุกขึ้นมาถ่ายปัสสาวะบ่อย หรือปัสสาวะเป็นเลือด ก็ควรไปพบแพทย์ เพื่อตรวจวินิจฉัยสาเหตุให้แน่ชัดเมื่อพบว่าเป็นต่อมลูกหมากโตก็ควรกินยา รักษา หรือทำการผ่าตัดแก้ไขตามคำแนะนำของแพทย์