ผึ้งต่อย ต่อต่อย

1. ในรายที่เป็นเพียงเล็กน้อยเฉพาะที่ โดยไม่มีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย ให้ทำการปฐมพยาบาล ดังนี้
   • ถ้าพบว่ามีเหล็กในฝังอยู่ ให้รีบเอาเหล็กในออกทันที โดยใช้สันมีด หรือขอบบัตรพลาสติก (เช่น บัตรเติมเงินโทรศัพท์) ขูดออก หรือใช้เทปเหนียวอย่างใส (สกอตเทป) ปิดทาบบริเวณที่ถูกต่อย แล้วดึงออก หลังจากนั้นทำความสะอาดบาดแผลด้วย น้ำกับสบู่
   • ใช้น้ำแข็งหรือน้ำเย็นประคบบริเวณที่ถูกต่อย นาน 20 นาที จะช่วยลดอาการปวดและบวมได้ ควรทำซ้ำทุกชั่วโมงจนกว่าจะทุเลา
   • ถ้าปวดมาก กินยาพาราเซตามอลบรรเทา
   • ถ้ามีอาการคัน ให้กินยาแก้แพ้ เช่น คลอร์เฟนิรามีน ครั้งละครึ่งถึง 1 เม็ด ทุก 6-8 ชั่วโมง และทาครีมสตีรอยด์
2. ควรรีบไปพบแพทย์ ถ้ามีลักษณะข้อใดข้อหนึ่ง ดังนี้
   • อาการปวด บวม แดง คัน ไม่ยุบภายใน 6 ชั่วโมง
   • แผลบวมขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการปวดมาก
   • เป็นลมพิษทั่วตัว หรือริมฝีปากบวม หนังตาบวม
   • มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ท้องเดิน หรือเจ็บแน่นหน้าอก
   • หายใจลำบาก หายใจมีเสียงดังวี้ด หรือมีอาการเป็นลม
   • ถูกต่อยที่ลิ้น หรือภายในช่องปาก หรือที่ตา
   • ถูกผึ้งหรือต่อรุมต่อยจำนวนมาก
   • เคยมีประวัติถูกผึ้งหรือต่อต่อยมาก่อน เคยมีอาการแพ้แมลงพวกนี้มาก่อน หรือเป็นคนที่แพ้อะไรง่าย
   • มีอาการผิดปกติ (เช่น ไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อย ปวดข้อ ตามัว ซีด จ้ำเขียวตามตัว เป็นต้น) เกิดขึ้นภายใน 2 สัปดาห์หลังถูกต่อย
   • มีความวิตกกังวล หรือไม่แน่ใจที่จะดูแลตนเอง

การป้องกัน

1. กำจัดขยะและเศษอาหารบริเวณบ้าน เพื่อไม่ให้มีแมลงพวกนี้มาตอม
2. กรณีที่ต้องเดินทางเข้าไปในที่ที่มีแมลงพวกนี้ชุกชุม หรือออกไปกลางแจ้ง ไม่ควรใส่เสื้อผ้าสีฉูดฉาด ลายดอกไม้ หรือใส่น้ำหอม ซึ่งล่อให้ผึ้งหรือต่อมาต่อยได้
3. อย่าแหย่หรือทำลายรังผึ้ง และเตือนเด็กๆ อย่าไปแหย่รังผึ้งหรือรังต่อด้วยความคะนอง
4. ถ้ามีรังผึ้งหรือรังต่อ ภายในบริเวณบ้าน ควรตามผู้ที่มีความเชี่ยวชาญมากำจัดรังแทน
5. สำหรับผู้ที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการถูกผึ้งหรือต่อต่อย (เช่น พนักงานป่าไม้ นักเดินป่า ลูกเสือเวลาออกค่าย เป็นต้น) ควรมีชุดปฐมพยาบาล (เช่น ยาฉีดอะดรีนาลิน ยาแก้แพ้ ครีมสตีรอยด์ เป็นต้น) ไว้ปฐมพยาบาลเมื่อถูกผึ้งหรือต่อต่อย
6. ถ้าถูกผึ้งหรือต่อต่อย ควรวิ่งหนีโดยเร็วที่สุด ให้ห่างจากรังเกิน 7 เมตรขึ้นไป และควรใช้ผ้าคลุมศีรษะป้องกันไม่ให้ตัวต่อติดอยู่ในผมซึ่งจะต่อยซ้ำๆ ได้