สมองอักเสบ

ไม่ว่าจะเกิดจากสาเหตุใดๆ ก็ตาม ผู้ป่วยจะมีอาการคล้ายกันคือ มีอาการไข้สูงฉับพลัน ร่วมกับปวดศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน

ที่สำคัญคือ ผู้ป่วยจะมีอาการซึมลงเรื่อยๆ จนกระทั่งไม่รู้สึกตัว ซึ่งอาจเกิดขึ้นภายใน 24-72 ชั่วโมงหลังมีไข้

บางรายอาจมีอาการชัก หรือมีอาการสับสน พฤติกรรมหรือบุคลิกเปลี่ยนแปลงคล้ายอาการโรคจิต

ในเด็กเล็กอาจมีอาการไข้สูง ซึม ไม่ดูดนม อาเจียน กระหม่อมโป่งตึง

การดำเนินโรค

ถ้าเป็นรุนแรง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ อาจทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตภายในเวลาไม่นาน หรืออาจเกิดภาวะแทรกซ้อนทางสมองดังกล่าวข้างต้น

ส่วนในรายที่เป็นไม่รุนแรง อาจหายขาดเป็นปกติได้

ภาวะแทรกซ้อน

ในรายที่เป็นรุนแรง หรือได้รับการรักษาล่าช้าเกินไป ก็อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น สมองพิการ โรคลมชัก แขนขาเป็นอัมพาต ความจำเสื่อม หูหนวก พูดไม่ได้ สายตาพิการ เป็นต้น

ในรายที่เป็นรุนแรงมาก อาจทำให้ผู้ป่วยหมดสติ หยุดหายใจ และตายได้

การแยกโรค

อาการไข้ ซึม ปวดศีรษะ อาเจียน หรือไข้ร่วมกับอาการชัก อาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น

• เยื่อหุ้มสมองอักเสบ (encephalitis) ผู้ป่วยมักตรวจพบว่ามีอาการคอแข็ง (ก้มคอไม่ลง) ร่วมด้วย
• มาลาเรียขึ้นสมอง (cerebral malaria) มักมีประวัติเดินทางเข้าไปในเขตป่าเขา ต่อมามีอาการไข้ หนาวสั่น ปวดศีรษะ แล้วค่อยๆ ซึมลง หรือชัก
• พิษสุนัขบ้า (Rabies) มักมีประวัติถูกสุนัขหรือแมวกัดหรือข่วน ต่อมามีอาการไข้ ซึม กลัวลม กลัวน้ำ ชัก
• บาดทะยัก (Tetanus) มักมีประวัติมีบาดแผลตามร่างกาย (เช่น ถูกตะปูตำ หนามเกี่ยว หรือบาดแผล สกปรก) ต่อมามีอาการไข้ ขากรรไกรแข็ง (อ้าปากไม่ได้) หลังแอ่น ชักกระตุกเวลาสัมผัสถูกตัว หรือเห็นแสงสว่าง หรือได้ยินเสียงดังๆ ผู้ป่วยมักมีความรู้สึกตัวดี