สมองอักเสบ

สาเหตุมีได้หลากหลาย ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัส ซึ่งมีอยู่หลายชนิด

ที่สำคัญได้แก่ ไวรัสเด็งกี่ (dengue virus ซึ่งเป็นต้นเหตุของไข้เลือดออก โดยมียุงลายเป็นพาหะนำโรค) และไวรัสเจแพนีสบี (Japanese B virus)

สำหรับไวรัสเจแพนีสบี เป็นต้นเหตุของโรคสมองอักเสบเจอี (Japanese B encephalitis หรือ JE) เชื้อไวรัสชนิดนี้ปกติอาศัยอยู่ในสัตว์ เช่น หมู ม้า วัว แพะ หนู นก เป็นต้น ติดต่อถึงคนโดยมียุงรำคาญที่อยู่ตามบ้านเป็นพาหะนำโรค

สมองอักเสบจากไวรัสดังกล่าวสามารถพบระบาดได้ ในปัจจุบัน จึงแนะนำให้เด็กทุกคนฉีดวัคซีนป้องกัน

สมองอักเสบยังอาจเกิดจากไวรัสกลุ่มอื่นๆ เช่น

• ไวรัสเริม (herpes simplex virus) ไวรัสอีสุกอีใส-งูสวัด (varicella-zoster virus) ไวรัสพิษสุนัขบ้า (rabies virus) ซึ่งเชื้อจะเข้าสู่สมองโดยผ่านทางเส้นประสาท
• ไวรัสหัด (rubeola virus) ไวรัสหัดเยอรมัน (rubella virus) ไวรัสคางทูม ไวรัสโปลิโอ ซึ่งเชื้อจะเข้าสู่สมองโดยผ่านทางกระแสเลือด
• ไวรัสเอชไอวี ซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคเอดส์
• ไวรัสนิพาห์ (Nipah virus) ซึ่งอยู่ในหมูติดต่อสู่คนโดยการสัมผัสโดยตรง โรคนี้พบมากในกลุ่มที่มีอาชีพ เลี้ยงหมู มีรายงานโรคนี้ครั้งแรกที่ประเทศมาเลเซียเมื่อ ปี พ.ศ.2541 มีอัตราป่วยตายสูงถึงร้อยละ 32 (ป่วย 100 คน ตาย 32 คน)

นอกจากนี้ ยังอาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย (เช่น ไทฟอยด์ สครับไทฟัส เล็ปโตสไปโรซิสหรือไข้ฉี่หนู ซิฟิลิส วัณโรค เป็นต้น) เชื้อรา (เช่น แคนดิดา คริปโตค็อกคัส) เชื้ออะมีบา (เช่น Naegleria fowleria ซึ่งอาศัยอยู่ในบ่อน้ำหรือที่ที่มีน้ำไหลเอื่อย หรือในดินโคลน เชื้อเข้าสู่ร่างกายทางจมูกโดยการเล่นน้ำหรือจมน้ำในบึง คู คลอง หรือสระน้ำที่มีเชื้ออยู่ หรือถูกสาดน้ำเข้าจมูกหรือสูดน้ำเข้าจมูก เชื้อจะไชผ่านเยื่อจมูกและเส้นประสาทการรู้กลิ่นเข้าไปในสมอง) เชื้อเหล่านี้มักทำให้มีการอักเสบของเนื้อสมองร่วมกับเยื่อหุ้มสมอง

สาเหตุที่อาจพบได้เป็นส่วนน้อยก็คือ เกิดจากผลข้างเคียงของการฉีดวัคซีนป้องกันหัด คางทูม ไข้หวัดใหญ่ และสมองอักเสบชนิดเจอี