โรคแพนิก โรคตื่นตระหนก

ผู้ป่วยจะมีอาการวิตกกังวลหรือรู้สึกกลัวอย่างรุนแรงเกิดขึ้นฉับพลัน ทันทีโดยไม่คาดคิดมาก่อนเกิดขึ้นเองโดยไม่มีสิ่งใดมากระตุ้น และกำเริบซ้ำบ่อยๆ โดยแต่ละครั้งที่เป็นจะมีอาการดังต่อไปนี้ ตั้งแต่ 4 อย่างขึ้นไป

• ใจสั่น หัวใจเต้นแรงหรือเร็ว
• เหงื่อแตก
• มือสั่น หรือตัวสั่น
• หายใจไม่อิ่ม หรือหายใจขัด
• รู้สึกอึดอัด หรือแน่นในหน้าอก
• เจ็บหน้าอก หรือไม่สบายบริเวณหน้าอก
• คลื่นไส้ หรือปั่นป่วนในท้อง
• รู้สึกมึนงง วิงเวียน โคลงเคลง โหวงเหวง หรือเป็นลม
• รู้สึกว่าสิ่งต่างๆ รอบตัวแปลกไป หรือรู้สึกว่าตนเองแปลกไป
• กลัวว่าจะควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือกลัวจะเป็นบ้า
• กลัวจะตาย
• รู้สึกมึนชาหรือปวดเสียวตามตัว
• รู้สึกหนาวสั่น หรือร้อนวูบวาบไปทั้งตัว

อาการที่เกิดขึ้นไม่สัมพันธ์กับเหตุการณ์หรือสถานการณ์ใดๆ ไม่เกี่ยวข้องกับโรคทางกาย หรือใช้ยา หรือสารใดๆ อาจเกิดขึ้นขณะอยู่ในบ้านหรือนอกบ้าน ขณะอยู่ตามลำพังหรืออยู่กับคนอื่นก็ได้

อาการจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว และเพิ่มความแรงถึงระดับสูงสุดภายใน 10 นาที แต่ละครั้งจะเป็นอยู่ไม่เกิน 20-30 นาที (น้อยรายที่จะเป็นนานเกิน 1 ชั่วโมง) บางรายอาจมีอาการกลัวการอยู่ในสถานที่ที่ตนอาจเกิดอาการขึ้นมาแล้วจะไม่ได้รับการช่วยเหลือ หรือหนีออกไปไม่ได้ (agoraphobia) ร่วมด้วย ผู้ป่วยมักมีพฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิม ซึ่งเป็นผลมาจากอาการดังกล่าว (เช่น ไม่กล้าออกจากบ้าน) จนมีผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตประจำวัน

การดำเนินโรค

ถ้าได้รับยารักษาอย่างจริงจังและต่อเนื่อง อาการก็จะหายไป และสามารถดำเนินชีวิตเป็นปกติได้ แต่ถ้าขาดยา หรือไม่ยอมรักษาอย่างจริงจัง ก็มักจะเป็นเรื้อรัง และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ตามมา

ภาวะแทรกซ้อน

ถ้าไม่ได้รับการรักษา มักมีอาการกำเริบบ่อย ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตของผู้ป่วย เช่น แยกตัวเอง ไม่กล้าออกจากบ้าน ในเด็กอาจมีผลต่อพัฒนาการ การเข้าสังคม และการเรียนหนังสือ ผู้ป่วยมีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นโรคซึมเศร้า การฆ่าตัวตาย การติดแอลกอฮอล์ หรือติดยา บางรายอาจมีโรคย้ำคิดย้ำทำร่วมด้วย

การแยกโรค

อาการแสดงออกทางกายที่เป็นผลมาจากความรู้สึกวิตกกังวลหรือกลัวอย่างรุนแรง มักคล้ายกับโรคทางกายได้หลายแบบที่สำคัญ เช่น

• โรคหัวใจ มักจะมีอาการปวดแน่นตรงลิ้นปี่ ร้าวขึ้นคอ ไหล่ ขากรรไกร นานไม่กี่นาที ผู้ป่วยจะมีอายุ มากหรือมีโรคประจำตัว (เช่น เบาหวาน ความดันเลือดสูง ไขมันในเลือดสูง อ้วน) หรือมีประวัติสูบบุหรี่มานาน ในรายที่เป็นรุนแรงมักจะเจ็บแน่นหน้าอกอย่างต่อเนื่องนานเป็นชั่วโมงๆ หรือเป็นวันๆ ร่วมกับอาการใจสั่น เป็นลม เหนื่อยหอบ นอกจากนี้ ผู้ป่วยโรคหัวใจบางชนิดก็อาจมีอาการ เท้าบวม เวลานอนราบรู้สึกเหนื่อยหอบ
• คอพอกเป็นพิษ มักจะมีอาการใจสั่น เหนื่อยง่ายตลอดเวลาเป็นสัปดาห์ๆ หรือเป็นแรมเดือน น้ำหนักลด ทั้งๆ ที่กินอาหารได้ปกติหรือจุกว่าปกติ มือสั่น เหงื่อออกชุ่ม บางคนจะมีอาการคอโต (คอพอก) ตาปูดโปนร่วมด้วย
• โรคหลอดเลือดสมองตีบ มักจะมีอาการวิงเวียน เห็นบ้านหมุน เดินเซ ตาเห็นภาพซ้อน แขนขาซีกหนึ่งชาหรืออ่อนแรง ผู้ป่วยจะมีอายุมาก หรือมีโรคประจำตัว หรือสูบบุหรี่แบบเดียวกับโรคหัวใจ
• โรคหืด มักจะมีอาการหายใจหอบ หายใจลำบาก มีเสียงดังวี้ดนานเป็นชั่วโมงๆ หรือเป็นวันๆ เมื่อใช้ยาขยายหลอดลมพ่นหรือกิน อาการก็จะทุเลาได้ ถ้าขาดยาก็มักจะกำเริบอีก อาจมีประวัติว่ามีญาติสายตรงเป็นโรคนี้ หรือโรคภูมิแพ้ต่างๆ ร่วมด้วย
• ฤทธิ์จากยา (เช่น ยาแก้ปวดท้องบางชนิด ยาแก้หวัดคัดจมูก ยาแก้หืด ฯลฯ) หรือชา กาแฟ เครื่องดื่มชูกำลัง สารเหล่านี้กระตุ้นให้เกิดอาการใจหวิว ใจสั่น อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย มักจะเป็นอยู่นานเป็นชั่วโมงๆ จนสารหมดฤทธิ์ ก็จะทุเลาไปได้เอง
• การหยุดกินยา (เช่น ยากล่อมประสาท ยานอนหลับ ยาจำพวกฝิ่น) หรือหยุดดื่มเหล้า ที่เคยกินหรือดื่มติดต่อกันมานาน ก็อาจทำให้เกิดอาการใจสั่น มือสั่น ตื่นเต้นได้