นิ่วน้ำดี

เกิดจากสารเคมีที่เป็นองค์ประกอบของน้ำดี มีสัดส่วนที่ไม่สมดุลกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือมีปริมาณโคเลสเตอรอลในน้ำดีมากผิดปกติ (มักไม่เกี่ยวกับการมีระดับโคเลสเตอรอลในเลือดสูง) ทำให้เกิดนิ่วชนิดโคเลสเตอรอล (cholesterol stone) ส่วนในรายที่ปริมาณสารบิลิรูบิน (bilirubin เป็นสารสีเหลืองที่เกิดจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดง) มากผิดปกติ ก็ทำให้เกิดนิ่วชนิดเม็ดสี (pigment stone) บางคนอาจมีสารบิลิรูบินจับกันเป็นผลึก โคเลสเตอรอล กลายเป็นนิ่วชนิดผสม

ปัจจัยที่เสี่ยงต่อการเกิดนิ่วน้ำดี ได้แก่

1. มีประวัติว่ามีคนในครอบครัวเป็นนิ่วน้ำดี
2. ผู้หญิงมีโอกาสเป็นนิ่วมากกว่าผู้ชาย 2-3 เท่า ทั้งนี้เกี่ยวกับฮอร์โมนเพศหญิง และภาวะตั้งครรภ์ ซึ่งส่งเสริมให้เป็นนิ่วได้ง่ายขึ้น
3. กินยาคุมกำเนิด
4. ภาวะน้ำหนักเกินหรืออ้วน จะเพิ่มปริมาณโคเลสเตอรอลในน้ำดี
5. การกินอาหารที่มีไขมันสูง หรือน้ำตาลสูง และขาดการออกกำลัง
6. การลดน้ำหนักอย่างรวดเร็วภายในเวลาสั้นๆ
7. การป่วยเป็นเบาหวาน
8. การมีภาวะเม็ดเลือดแดงแตก เช่นผู้ที่เป็นโรคทาลัสซีเมีย ซึ่งมีเม็ดเลือดแดงผิดปกติและแตกง่าย
9. อายุมาก นิ่วน้ำดีจะพบมากขึ้นตามอายุ (ในสหรัฐอเมริกา พบว่าคนที่มีอายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไป มีโอกาสเป็นนิ่วน้ำดีถึงร้อยละ 20)

ปัจจัยเหล่านี้มีส่วนทำให้เกิดนิ่วน้ำดี ด้วยการเพิ่มปริมาณของโคเลสเตอรอล หรือบิลิรูบินในน้ำดีให้มีสัดส่วนสูงกว่าปกติ และปัจจัยบางส่วนก็ทำให้ถุงน้ำดีบีบขับน้ำดีได้น้อยลง ทำให้น้ำดีคั่งค้าง และจับเป็นผลึกนิ่ว