วิถีบ้านเรา : ดีดลูกแก้ว
ดีดลูกแก้วเป็นการละเล่นเด็กในตำนานที่อยู่ในความทรงจำของใครหลายคน แม้วัยเจเนอร์เรชั่นเอ็กซ์ก็นิยมเล่นอยู่ ลูกแก้วมีลวดลายหลากสี การละเล่นก็ไม่ได้ใช้พื้นที่มาก หาทำเลเหมาะๆ ทีดินเรียบๆ หากมีร่มเงาไม้ใหญ่ด้วยยิ่งดี จากนั้นก็ขุดหลุมเล็กๆ ชักชวนเพื่อนมาล้อมวงเล่นได้เลย คนไหนมีสมบัติลูกแก้วเยอะๆ บ่งบอกถึงความแม่นในยิง แต่ก็แลกด้วยหยาดเหงื่อเหมือนกัน
(เครดิตภาพ : พี่โต, Rat007, เมธินี เดชะ)
ขนมจีนรวมญาติ
"ขนมจีนรวมญาติ" เมนูอาหารที่พี่ ป้า น้า อา ลูกๆ หลานๆ มีส่วนร่วมสานสัมพันธ์พบปะพูดคุยสารทุกข์สุขดิบเครือญาติได้เป็นอย่างดี ตั้งแต่การหมักข้าวเจ้า การยี่ข้าว ปั้นแป้งนึ่งและยกตำครกร่วมกัน โรยเส้นขนมจีน ขณะเดียวกันก็ทำน้ำยาปลา น้ำยากะทิ น้ำยาป่า หรือน้ำพริกตามชอบ ส่วนเด็กๆ ก็เก็บหาผักสวนครัว กระถินริ้มรั้วมาเป็นเครื่องเคียง นับเป็นเมนูเพื่อสุขภาพที่ดีในช่วงวันหยุดช่วงปีใหม่ วันรวมญาติสนิทมิตรสหาย หรือเปลี่ยนเมนูวันธรรมดาที่น่าเบือก็ได้ ช่วยเสริมสร้างสายใยครอบครัวที่ดีงาม
กะเพราแดง : ลดความเครียด
ชื่ออื่นๆ : กอมก้อ กอมก้อขาว กอมก้อดำ กระเพราขน กระเพราะดำ ฯลฯ กะเพรา เป็นทั้งอาหารและยาชั้นเลิศ ที่มีใช้ทางการแพทย์อายุรเวทมายาวนานกว่า 5,000 ปี และยกย่องให้เป็นราชินีแห่งสมุนไพร กะเพราแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ กะเพราขาว และกะเพราแดง โดยกะเพราแดงมีกลิ่นฉุนกว่า เพราะมีน้ำมันหอมระเหยมากกว่า นิยมใช้ทำยา การนำกะเพรามาใช้ ทำได้ง่ายๆ เพียงใช้ใบ ยอด ต้นสด หรือแห้งต้ม/ปั่นดื่ม วันละ 1-3 แก้วเป็นประจำดีต่อสุขภาพร่างกาย
สรรพคุณทางยาสมุนไพร
1. ช่วยลดความวิตกกังวล ความเครียด และอาการซึมเศร้าได้ มีการศึกษาในหนูทดลอง พบว่า กะเพรามีฤทธิ์ช่วยให้นอนหลับ และยังมีงานวิจัยในคนที่เป็นโรควิตกกังวล ให้กินสารสกัดกะเพรา 500 มก. วันละ 2 เวลา หลังอาหารเช้าเย็น ติดต่อกันเป็นเวลา 60 วัน พบว่าช่วยลดความวิตกกังวล ความเครียด และอาการซึมเศร้าได้
2. ช่วยป้องกันการขุ่นของแก้วตา ฟื้นฟูจอประสาทตาและการมองเห็น มีการศึกษาในหนูทดลอง ที่ตาเสื่อมจากเบาหวาน หลังได้รับวิตามินอี และสารสกัดกะเพราแดง เป็นเวลา 16 สัปดาห์ พบว่าการบวมของจอประสาทตา ภาวะเลือดออกที่จอประสาทตา รวมถึงไขมันที่รั่วออกจากเส้นเลือดในจอประสาทตาได้หายไปหมด มีการฟื้นคืนกลับของจอประสาทตาและมีการมองเห็นที่ดีขึ้น
3. ลดอาการท้องอืดเฟ้อ ขับลม ปวดท้อง ใช้ใบสด 1 กำมือ (น้ำหนักสดประมาณ 25 กรัม หรือใบแห้ง 4 กรัม ต้มให้เดือด เอาแต่น้ำดื่ม หรือจะใช้ใบกระเพราะแห้ง ชงกับน้ำดื่มเป็นยาขับลม ถ้าป่นเป็นผงให้ชงกับน้ำรับประทาน ในเด็กอ่อนใช้ใบสด ใส่เกลือเล็กน้อยบดให้ละเอียดผสมน้ำผึ้งหยอดให้เด็กอ่อนเพิ่งคลอด 2-3 หยด เป็นเวลา 2-3 วัน จะช่วยขับลมและถ่ายขี้เทา
4. แก้อาการคลื่นไส้อาเจียน (เกิดจากธาตุไม่ปกติ) ใช้ใบและยอดสด 1 กำมือ (ประมาณ 25 กรัม) ต้มเอาน้ำดื่ม
5. แก้อาการปวดท้องในเด็กทารก ใช้ใบสดตำให้ละเอียด คั้นเอาแต่น้ำนำมาผสมกับน้ำยามหาหิงคุ์ แล้วใช้ทาบริเวณ รอบๆ สะดือ
6. เพิ่มน้ำนมในสตรีหลังคลอด ใช้ใบกะเพราสด 1 กำมือ แกงเลียงรับประทานบ่อยๆ หลังคลอดใหม่ๆ
7. รักษากลากเกลื้อน ใช้ใบสด 15-20 ใบ ตำหรือขยี้ให้น้ำออกมา ใช้ทาถูตรงบริเวณที่เป็นกลาก ทาวันละ 2-3 ครั้ง จนกว่าจะหาย
(เครดิตภาพ : dada, Tui Laksi, thaicrudedrug, abhaiherb)
** สมุนไพรใกล้ตัว มุ่งเสนอสรรพคุณทางยา การนำไปใช้ควรพิจารณาอย่างรอบด้าน **
ลีลาวดี
ชื่ออื่นๆ : จำปา จำปาลาว จำปาขาว จำปาขอม ลั่นทม ฯลฯ ลีลาวดีหรือชื่อเดิมลั่นทม ในอดีตมักเข้าใจผิดว่าเป็นไม้อัปมงคล ไม่ควรปลูกในบ้าน แต่มักนิยมปลูกในวัด ป่าช้า ที่สาธารณะ ต่อมาผูู้รู้ด้านภาษาได้อธิบายว่า แท้จริงแล้วลั่นทม หมายถึงการละแล้วซึ่งความโศกเศร้า ละความทุกข์ระทม หาใช่ความเศร้าโศรกเสียใจอย่างที่เข้าใจกัน ปัจจุบันมีการเปลี่ยนชื่อเรียกใหม่จาก "ลั่นทม" เป็น "ลีลาวดี" จัดเป็นไม้ดอกไม้ประทับที่ได้รับความนิยมมากใน
ปัจจุบัน นิยมปลูกในบ้านมากขึ้น ปลูกง่าย ไม่ชอบน้ำ ทนแล้ง ชอบแดด ไม่ต้องดูแลเอาใจใส่มากนัก ออกดอกตลอดปี ดอกมีหลายสี เช่น สีขาว สีส้ม สีชมพู สีเหลือง สีม่วงแดง หรือมีหลายสีในต้นเดียวกัน ดอกมีกลิ่นหอมอ่อนๆ
(เครดิตภาพ : DE09, Roses are Forever , ยายจ๋า (ยายนะโม), จอระกา, Big Daddy Cool, Mister AomYim, Entry, vi_chain)
ฝรั่ง : แก้ท้องเสีย
สมัยก่อนบ้านเราจะปลูกฝรั่งที่มีผลเล็กเรียกว่า ฝรั่งขี้นก เวลาสุกจะมีกลิ่นหอม ไส้ในจะออกสีแดงอ่อนๆ แต่สำหรับฝรั่งที่เรากินกันปัจจุบันนั้นเรียกว่า ฝรั่งสาลี่ มีผลใหญ่และเนื้อมาก แต่ถ้าพูดถึงความหอมหวานแล้ว แพ้ฝรั่งขี้นก สรรพคุณทางยาของฝรั่ง คือ ใบใช้เป็นยาฝาดสมาน แก้ท้องเสีย บิดเรื้อรัง ลมพิษ ผื่นคัน บาดแผลที่มีเลือดออก ผลที่ยังไม่สุก แก้ท้องเสีย บิด ยอดอ่อนๆ ปิ้งไฟให้เหลืองกรอบ ชงน้ำกินแก้ท้องร่วง บิด ใบสดเคี้ยวอมดับกลิ่นบุหรี่ เหล้า และกลิ่นปากได้ดี
วิธีใช้ :
1. แก้ลำไส้อักเสบ บิด ใช้ใบสด 30-60 กรัม ต้มน้ำกิน
2. แก้กระเพาะลำไส้อักเสบเฉียบพลันและท้องเสีย ที่เกิดจากการย่อยไม่ดี ใช้ใบแห้งหนัก 10-15 กรัม ต้มน้ำกิน
3. แก้บาดแผลเกิดจากการหกล้มหรือกระทบกระแทกหรือบาดแผลมีเลือดออก ใช้ใบสดตำพอกแผลภายนอก
4. แก้ปวดฟัน ใช้เปลือกรากผสมน้ำส้มสายชูต้มเอามาอมแก้ปวดฟัน
5. แก้เด็กเป็นแผลเล็กแผลน้อยเรื้อรัง ใช้เปลือก ราก ต้มร่วมกับขนไก่ เอามาชะล้างบาดแผล
6. แก้ผิวหนังเป็นผดผื่นคัน ใช้เปลือกต้นสดและใบต้นเอาน้ำชะล้างบริเวณที่เป็น
7. แก้ท้องร่วง ใช้ใบหรือผลดิบ ต้มกินต่างชา (ใบแห้ง 5 กรัม ใส่น้ำ 100 ม.ล.)
8. ใช้สวนล้างช่องคลอดหลังคลอด ใช้น้ำต้มจากใบสดอุ่นๆ สวนล้าง
(เครดิตภาพ : scikahad, คนมูลบน, okinawansong)
** สมุนไพรใกล้ตัว มุ่งเสนอสรรพคุณทางยา การนำไปใช้ควรพิจารณาอย่างรอบด้าน **
น้องวัว
ช่วงนี้แฟนคลับหลายท่านเดินทางกลับถิ่นฐานบ้านเกิด ระหว่างทางคงสังเกตเห็นพ่อค้าแม่ค้าขายสินค้าท้องถิ่นริมทางหลายอย่าง ยิ่งทางไปสระบุรี - โคราช มักพบเห็นป้าย "น้องวัว" ซึ่งคือส่วนของรกวัวที่ออกมาตอนวัวหรือควายคลอดลูก สนนราคาเอาเรื่องเหมือนกัน เป็นอาหารที่อยากกินแค่ไหนก็ไม่ได้กินง่ายๆ หากวัวควายที่เลี้ยงที่บ้านไม่คลอดลูก เมนูน้องวัวง่ายๆ จะนำไปต้มสุกพร้อมใบฝรั่ง หรือใบชะพลู ตะไคร้ เพื่อดับกลิ่นก่อนนำไปทำเมนูอื่นๆ ต่อไป เช่น ต้มแซ่ม อ่อมน้องวัว ฯลฯ หรือจะหั่นๆ จิ้มน้ำพริกก็อร่อยเหาะ
(เครดิตภาพ : III YesK III, nagdernthang, แถมฟรีน้ำ 1 ขวด)
วิถีบ้านเรา : ดักกุ้งฝอย
กุ้งฝอย เป็นกุ้งน้ำจืดที่อาศัยอยู่ตามแม่น้ำลำคลองธรรมชาติพบได้ทั่วทุกภาค วัสดุดักกุ้ง สามารถจากวัสดุเหลือใช้ง่ายๆ จากขวดน้ำอัดลม ตัดหัวแล้วกลับด้านหัวเข้าข้างใน พร้อมเจาะรูเล็กๆ หรือไซดักกุ้งที่ขายตามร้านก็ได้ เหยื่อที่ใช้ดักแล้วแต่สูตร เช่น ใช้รำ น้ำปลาร้า แป้งเปียก ผสมคลุกเคล้ากันปั้นเป็นก้อน เมนูกุ้งฝอยบ้านๆ เช่น แกงส้ม ห่อหมกกุ้ง กุ้งโคโยตี้ (กุ้งเต้น) กุ้งฝอยทอดกรอบ ฯลฯ
(เครดิตภาพ : บ่าวเมืองศรี, tain_toei, khunphai, kanyong1, กุ้งเด้น, คุณมะเดื่อ, pui.lab, วิศิษฐ์, ครูซอส)
น้ำพริกหนุ่ม
อาหารพื้นบ้านล้านนาที่รู้จักกันทั่วไป พริกหนุ่ม มีรสชาติไม่เผ็ดมาก สารสำคัญที่มีอยู่ในพริกหนุ่มก็ไม่พ้นสารแคปไซซิน ซึ่งพบมากในพริกทั่วไป แคปไซซิน ช่วยต้านอนุมูลอิสระ ดักจับสารพิษได้ดี ป้องกันและยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งได้ดี และช่วยลดเบาหวานได้ดี นอกจากนี้เส้นใยอาหารพริกหนุ่มยังช่วยดักจับสารพิษในลำไส้ ช่วยทำให้การขับถ่ายดี น้ำพริกหนุ่มรับประทานกับผักพื้นบ้านต่าง ๆ กับแคบหมู ไก่ย่าง ปลาย่างก็ได้
(เครดิตภาพ : สถาบันโภชนาการ, abird, RATANAPORN@chon, nusaba,TINY)
วิถีบ้านเรา : เถียงนา
ชาวนาหรือเกษตรกรจัดทำเพื่อเป็นที่พักชั่วคราว หลบฝนหลบร้อน เก็บข้าวของการเกษตร ช่วงที่ไปทำนา ทำไร่ ที่พักเลี้ยงวัวควาย หรือทำการเกษตรอื่นๆ รวมทั้งพักค้างแรมในกรณีที่ไปพื้นที่ไกลๆ เฝ้านาข้าวช่วงเอาน้ำเข้านา เกี่ยวข้าว ฯลฯ พบเห็นทั่วไปในพื้นที่การเกษตร โดยเฉพาะทุ่งนา ชาวนามีความเชื่อว่า หากใครไม่มีเถียงนา จะเป็นคนยากจนในอนาคต ชาวนาจึงนิยมปลูกสร้างเถียงนา ชือเรียกอื่นๆ ตามท้องถิ่น เช่น ห้างนา กระท่อมนา ตูบ เขียงนา เถียงนาน้อย ฯลฯ
(เครดิตภาพ : Arty_D70s, watn888 , tipintrip, ผู้ชายเจ้าชู้, AT K, Prapacarn)
ว่านหางจระเข้ : แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก
ชื่ออื่นๆ : หางตะเข้ ว่านไฟไหม้ ฯลฯ นอกจากโดดเด่นเรื่องช่วยรักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวกได้ดีแล้ว ยังสรรพคุณทางยาอีกมากมาย อาทิ ยางใช้เป็นยาระบาย ส่วนวุ้นใช้รักษาแผลเรื้อรังจาการฉายรังสี กระเพาะลำไส้อักเสบ แก้ฝีและตะมอย แก้ท้องผูก แก้แผลในปาก ริดสีดวงทวาร นอกจากนี้ว่านหางจระเข้เป็นสมุนไพรที่ใช้เป็นเครื่องสำอางมาอย่างยาวนานนับพันปี มีบันทึกทั้งใน กรีก โรมัน ซาอุดีอาระเบีย จีน อินเดีย เล่ากันว่าเจลจากว่านหางจระเข้เป็นเคล็ดลับความงามของพระนางคลีโอพัตรา ช่วยป้องกันผิวแห้ง ทำให้เรียบลื่น เพิ่มความชุ่มชื้นต้านการอักเสบ ป้องกันแสงอัลตราไวโอเลต บำรุงผิวพรรณให้มีน้ำมีนวล
ตำรับยา :
1.รักษาแผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก แผลจากของมีคม แผลจากการถูกครูด ถลอก แก้ฝีแก้ตะมอย แผลที่ริมฝีปาก ใช้วุ้นจากใบทาบ่อยๆ หรือฝานแปะตรงบริเวณที่เป็นแผล
2.แก้ปวดศีรษะ ใช้กาบสดของต้น ฝานแฉลบๆ ปิดที่ขมับแก้ปวดศีรษะ
3.ยาระบาย ใช้ใบ น้ำคั้นจากใบตากแดดหรือเคี่ยวบนไฟจนแห้ง เรียกว่า ยาดำ กินวันละครั้งก่อนนอน
4.แก้กระเพาะลำไส้อักเสบ ใช้ใบมาปอกเปลือกออกเหลือแต่วุ้น กินวันละ 2 เวลา ครั้งละ 2 ช้อนโต๊ะ
5.แก้อาการปวดตามข้อ โดยการดื่มว่านหางจระเข้ทั้งน้ำ วุ้น หรืออาจจะใช้วิธีปอกส่วนนอกของใบออก เหลือแต่วุ้น นำไปแช่ตู้เย็นให้เย็นๆ จะช่วยให้รับประทานได้ง่าย รับประทานวันละ 2-3 ครั้งๆ ละ 1-2 ช้อนโต๊ะ
6.แก้ริดสีดวงทวาร เอาว่านหางจระเข้ปอกส่วนนอกของใบ แล้วเหลาให้ปลายแหลมเล็กน้อย แล้วใช้เหน็บในช่องทวารหนัก ถ้าจะให้เหน็บง่าย นำไปแช่ตู้เย็นหรือน้ำแข็งให้แข็ง จะทำให้สอดได้ง่าย ต้องหมั่นเหน็บวันละ 1-2 ครั้ง จนกว่าจะหาย
7.บำรุงผม ขจัดรังแค วุ้นจากใบสดชโลมบนเส้นผม ทำให้ผมดก เป็นเงางาม และเส้นผมสลวย ขจัดรังแค ช่วยรักษาแผลบนหนังศีรษะด้วย
8.รักษาผิวด่างดำบนใบหน้า บำรุงผิวพรรณให้มีน้ำมีนวล ลบรอยเหี่ยวย่น ใช้วุ้นทาบนใบหน้า หลังจากได้ทำความสะอาดผิวด้วยน้ำสะอาด
9.รักษาสิว ใช้วุ้นว่านทาบริเวณที่เป็นสิว จะทำให้สิวยุบตัว และไม่เป็นแผลเป็น
10.รักษาผิวบริเวณดวงตา บวมช้ำ ใช้วุ้นจากใบสด ตัดเป็นชิ้นขนาดพอดีกับเปลือกตา วางทับบนเปลือกตา
** สมุนไพรใกล้ตัว มุ่งเสนอสรรพคุณทางยา การนำไปใช้ควรพิจารณาอย่างรอบด้าน **
<